VIJF SHEN
Aflevering 1: Zhi, fase van het Water

Vandaag starten we een vijfdelige reeks waarin Dominique Respens haar interpretatie geeft van de Vijf Shen. Vanzelfsprekend bedanken we haar heel hartelijk voor deze mooie bijdrage. Ze liet ons bovendien toe om tegenover haar tekst die van iemand anders te plaatsen, die daarmee in dialoog gaan of er juist een contrapunt voor vormt. Op die ander gaan we beseffen hoe breed en veelzijdig het theoretisch kader dat aan Shiatsu ten grondslag ligt wel is. 

Iedereen die shiatsu beoefent of bestudeert, heeft er zeker al gehoord over de Vijf Shen – misschien onder één van hun andere namen: Vijf Fasen, Vijf Geesten, Vijf Transformaties …  – maar weten we ook daadwerkelijk wat ze zijn, waarvoor ze staan en hoe we ze in onze praktijk kunnen hanteren.

Bij wijze van inleiding laten we graag Chris McAlister aan het woord die in zijn boek “The Poetry of Touch”^[1] de Vijf Shen als volgt introduceert:

“De Vijf Fasen zijn een veelgebruikt model in de Chinese geneeskunde. Hoewel ze geen vergelijkbare variant hebben in het Westen, blijken ze al snel nuttige en flexibele hulpmiddelen te zijn om processen en ontwikkelingen in het leven te verklaren, zowel op het gebied van menselijke interactie als in de natuurlijke wereld om ons heen.

In de loop der jaren heb ik tot mijn grote vreugde ontdekt dat de oude Chinezen niet alleen de buitenwereld gedetailleerd in kaart hebben gebracht met behulp van deze prachtige hulpmiddelen, maar dat ze hetzelfde hebben gedaan met betrekking tot onze innerlijke wereld. De Vijf Fasen reiken ver in het spirituele leven van de mens en bieden een zeer genuanceerde methode om de verschillende niveaus van onze psyché in kaart te brengen – de Vijf Geesten.

Die vaststelling benadrukken niet alleen de contrasterende eigenschappen tussen onze verschillende mentale en spirituele functies, maar bieden ook de duidelijkste en zuiverste uitleg van de Vijf Fasen zelf. Dit maakt ze tot een opmerkelijk en uniek verklaringsmodel voor studenten, voor patiënten tijdens hun genezingsproces en ook voor lezers die nieuwsgierig zijn naar het oude wereldbeeld dat ten grondslag ligt aan modaliteiten als acupunctuur, Qi Gong, Feng Shui én shiatsu…

De Oosterse geneeskunde beschrijft vijf verschillende psycho-spirituele energieën. Spreken we over allemaal tegelijk dan worden ze verwarrend genoeg de Vijf Shen genoemd, waardoor we op een klein semantisch probleem, botsen omdat het woord “Shen” in twee verschillende betekenissen wordt gebruikt. Laat me de mogelijke verwarring ophelderen voordat ze zich in onze geest kan nestelen.

Ten eerste wordt “Shen” gebruikt als een overkoepelende term om de vijf energieën aan te duiden die we grofweg kunnen omschrijven als hoge frequenties in elk van de vijf elementen.

In volgorde van dichtheid, van meest dichte naar meest etherische, zijn dat: Zhi, Po, Yi, Hun en Shen.

En zo komen we opnieuw de term Shen tegen, maar deze keer is het geen algemene term, maar een zeer specifieke en slaat het woord niet op het geheel maar op de specifieke geest van het element Vuur, de allerhoogste energiefrequentie in het menselijke lichaam-geest-ziel-systeem: het hogere, eeuwige of goddelijke zelf.

Dit is vrij typisch voor de Chinese terminologie: één woord kan op verschillende manieren worden gebruikt en de betekenis ervan verandert enigszins naargelang de context en de associatie. Zolang we deze twee betekenissen van Shen in gedachten houden – de algemene en de specifieke – voorkomen we verwarring.”

Dominique van haar kant, maakt een onderscheid tussen Shen, de Zielskwaliteit van het Hart, en Wu Shen, de vijf verschillen Zielskwaliteiten samen onder één noemer.

“In de Oosterse geneeswijzen is je mentale of psychische welbevinden gelinkt aan de balans van de Shen. Shen is één van de drie essentiële schatten: Jing, Chi en Shen waarbij Shen staat voor je bewustzijn, je alertheid, je aanwezigheid.

Is je Shen in balans, dan ben je helder, geïnspireerd, je kijkt open naar wat er op je afkomt, je hebt zin in het leven en je kan je zowel letterlijk als figuurlijk staande houden. Het hart wordt gezien als het Huis van de Shen en het bevat de Ziele kwaliteiten die ons uniek maken als mens. De Shen is een aspect dat zich langzaam ontwikkelt in de loop van ons leven. Mensen met een sterke Shen, hebben een sterke uitstraling, je herkent ook de kracht van de Shen aan de glans en diepte in iemands ogen.

Wu Shen betekent de 5 spirituele aspecten van de Ziel, die zijn gelinkt aan de 5 elementen: Hun voor Hout, Lever; Shen voor Vuur, Hart; Yi voor Aarde, Milt; Po voor Metaal, Longen; Zhi voor Water, Nieren.

De Zhi is het spirituele aspect, de ziele kwaliteit van het Water element verbonden met de Nieren. In de Chinese geneeskunde is het concept wilskracht (Zhi) nauw verbonden met de Nieren, Water, je lotsbestemming en prenatale of voorouderlijk Qi.

Onze Nier Yang energie is van vitaal belang voor het leveren van de wil en vastberadenheid om levensdoelen te bereiken en orde te scheppen in de chaos. In het Taoïsme is het uiteindelijke doel van Zhi om te synchroniseren met de "wil van de Hemel" of "de Tao". Dit houdt in dat je acties onderneemt die doordrenkt zijn van de Shen, natuurlijk aanvoelen en in overeenstemming zijn met je innerlijke waarheid.

Een sterke Zhi vormt de basis voor heldere denkprocessen en stelt mensen in staat hun doelen na te streven met toewijding en doorzetting. Het brengt ook veerkracht en het vermogen om door te gaan ondanks ongunstige omstandigheden. De nieren geven ons het vermogen om wijze beslissingen te nemen in onbekende situaties door te vertrouwen op ons instinct in plaats van te reageren vanuit angst.

De Zhi heeft zowel een Yin als Yang aspect, waarbij Yin een meer passieve aard weerspiegelt – een soort “go with the flow”, een meegaan met de stroom vanuit overgave. Het Yang streeft veel meer naar zelfbeschikking vanuit actie ondernemen en doorgaan. Een onevenwicht tussen de Yin Yang aspecten kan leiden tot irrationele en onlogische gedachten en/of angsten of roekeloos en risicovol gedrag. 

De emotie angst is gekoppeld aan disbalans in de Zhi, wat zich toont als een gebrek aan zelfvertrouwen, onzekerheid of het vermijden van uitdagingen. Met angst wordt hier vooral een plots en intens gevoel van angst bedoeld, vaak veroorzaakt door een traumatische gebeurtenis of onverwachte shock.

Het is belangrijk om een gezonde balans van Zhi te behouden om mentaal en fysiek gezond te blijven. Om dit aspect van ons psychische leven te ondersteunen, is het belangrijk om vastberadenheid, doorzettingsvermogen en het stellen van doelen te ontwikkelen, zoals het eindeloos geduldig druppelen van water een rots uitholt. De Zhi is sterk verbonden met ons lange termijn geheugen, opslag van data uit het verleden. Heldere gedachten en een sterk geheugen leiden tot meer succes bij het begrijpen van het leven, het herinneren van informatie en het volharden in de uitvoering van onze doelen.

Het is niet altijd gemakkelijk om uitdagingen aan te gaan en obstakels te overwinnen, maar de verbinding van de nieren met wilskracht, vastberadenheid en doorzettingsvermogen kan ons helpen onze innerlijke kracht aan te spreken en onze eigen levenspad te omarmen. Met een evenwichtige Zhi kunnen we ons blijven concentreren op onze doelen en doorzetten, zelfs als het moeilijk is.

Als we het gevoel hebben vast te zitten of ongemotiveerd te zijn, kan het helpen om onszelf te zien als de held van ons eigen levensverhaal, met de kracht om elk obstakel bij het nastreven van onze dromen te overwinnen. Door onze innerlijke held te omarmen en onze Nier energie aan te spreken, kunnen we de kracht en vastberadenheid vinden om zelfs de meest ontmoedigende uitdagingen te overwinnen. Uiteindelijk gaat onze levensreis over meer dan alleen het bereiken van onze doelen. Het gaat erom de beste versie van onszelf te worden en een leven te leiden dat trouw is aan onze diepste waarden en aspiraties.

Harmoniseer de Zhi door de energie van je Nieren te versterken

(Zelf)Behandeling op volgende drukpunten regelt de ZHI:

* NI-3 (Yuan-Bronpunt van de Nier) Taixi

* BL-23 (Yu-punt van de Nier) Shenshu

* BL-52 (Shen-punt van de Nier) Zhi Shì: Geestpunt van de Zhi

* RM-4 (versterken van Chi en Bloed) Guanyuan

^[1] Chris McAlister, The Poetry of Touch, 2023, Fyrfalk Content, Stockholm, ISBN : 978-987070-5-2.