Dat Mutualia, één van de Onafhankelijke Ziekenfondsen in ons land, als eerste besliste om shiatsu op te nemen in de aanvullende ziekteverzekering en zo een terugbetaling onder voorwaarden mogelijk te maken was schitterend nieuws én een belangrijke eerste stap. 
Bij de BSF willen we op dit elan verder gaan.
Onze directeur, Oliver de Stexhe heeft een missie en trekt op campagne langs de andere mutualiteiten, groot en klein. We maakten een mooie kennismakingsbrochure over shiatsu speciaal voor de ziekenfondsen.
De terugbetaling van shiatsu sessies is een exclusief voordeel voor beoefenaars die lid zijn de BSF!

Welke argumenten hij meeneemt lees je hieronder.

Ken jij iemand die een leidinggevende functie heeft bij een ziekenfonds en wil je hem of haar informeren over wat we ondernemen m.b.t. terugbetaling, aarzel dan niet om een brochure aan te vragen. We bezorgen ze je graag!

Vijf goede redenen om SHIATSU te vergoeden
(in de aanvullende verzekering)

1. In sommige landen van Europa én in andere delen van de wereld wordt Shiatsu erkend en vergoed door de overheid.
2.  In België maken steeds meer mensen gebruik van Shiatsu en wordt het erkend door de overheid.
3. Ook gezondheidswerkers bevelen Shiatsu steeds vaker aan.
4. Shiatsu is een veilige en gecontroleerde praktijk.
5. Er moet worden geïnvesteerd in preventieve geneeskunde.

1. Wereldwijd en in sommige Europese landen wordt Shiatsu erkend en vergoed door de overheid

In Japan is shiatsu sinds het midden van de 20e eeuw geïntegreerd in het gezondheidszorgsysteem. In Zwitserland en Oostenrijk is het opgenomen in het openbare gezondheidszorgsysteem en wordt het vergoed door de ziekteverzekering (https://shiatsuresources.net/category/hospitals/).
In Oostenrijk wordt shiatsu ook erkend op niveau 6 van het European Qualification Framework (https://oeds.at/).

2. In België maken steeds meer mensen gebruik van shiatsu en wordt het erkend door de overheid.

Volgens een enquête van de Belgische Shiatsu Federatie heeft 1,6% van de Belgische bevolking in de afgelopen 10 jaar minstens één keer in zijn leven gebruik gemaakt van shiatsu. Als we kijken naar de gezondheidsenquêtes, komt dit cijfer ongeveer overeen met het gemiddelde gebruik van acupunctuur, chiropractie en homeopathie^[1]. Deze laatste praktijken worden nu al erkend als niet-conventionele praktijken (wet Colla) en komen bij zo goed als alle verzekeringsinstellingen in aanmerking voor terugbetaling via hun aanvullende verzekeringen.

Sinds januari 2025 heeft shiatsu een eigen NACE-code, 86.997, waardoor de praktijk nu valt onder de categorie “Overige activiteiten voor de menselijke gezondheid.” (categorie 86.99)^[2]. Deze classificatie bewijst het statistische belang dat shiatsu in ons land heeft.

Shiatsu wordt sinds kort vergoed door de aanvullende verzekering van Mutualia, op voorwaarde dat de sessie wordt gegeven door een beoefenaar die aangesloten is bij de Belgische Shiatsu Federatie.

3. Steeds meer zorgverleners bevelen shiatsu aan

In de ambulante sector bevelen veel zorgverleners shiatsu aan omdat het een nuttige aanvulling is op geneeskundige behandelingen bij een groot aantal aandoeningen, maar specifiek bij musculoskeletale aandoeningen, maar ook bij psychosociale risico's (stress, slapeloosheid, depressie, burn-out). Deze laatste twee groepen aandoeningen zijn trouwens de eerste en tweede oorzaak van ziekteverzuim op het werk in ons land, aldus het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk.
In de ziekenhuissector wordt shiatsu op grote schaal aanbevolen door oncologen omdat het een zichtbaar effect heeft op de bijwerkingen van kankerbehandelingen. Shiatsu verbetert de therapietrouw en de levenskwaliteit bij de patiënten aanzienlijk. Zie hiervoor de getuigenis in de bijlage van professor François Duhoux, afdelingshoofd oncologie van de Cliniques Universitaires Saint-Luc. Het wordt ook toegepast in bepaalde centra voor de behandeling van chronische pijn. Momenteel wordt shiatsu met name toegepast in het Universitair Ziekenhuis Saint-Luc, Brussel (https://www.saintluc.be/sites/default/files/2020-09/commu-dsq-067-shiatsu-patients-cancerologie.pdf), in het Ziekenhuis Saint-Pierre in Brussel, in het Academisch Ziekenhuis Erasmus, Brussel (https://www.erasme.be/fr/services/centre-multidisciplinaire-devaluation-et-de-traitement-de-la-douleur-cmetd – een Nederlandse versie van deze pagina op de site is onder constructie) en in de Cliniques Saint-Pierre, Ottignies (https://www.cspo.be/services/oncologie-hematologie/la-vie-la). Deze  stijging van het gebruik van shiatsu in de Belgische ziekenhuissector volgt de wereldwijde trend^[3].

4. Shiatsu is een veilige en gecontroleerde praktijk

Shiatsu komt uit de oosterse cultuur en er zijn geen studies gedaan naar de effectiviteit ervan die voldoen aan de criteria van Evidence Based Medicine. De aard van de behandeling is niet verenigbaar met de regels die gelden voor westerse wetenschappelijke studies (vergelijkende studies versus placebo).
Niettemin tonen steeds meer studies de doeltreffendheid van shiatsu aan bij een toenemend aantal aandoeningen. Zo meldt een recent literatuuroverzicht van de Belgische Shiatsu Federatie overtuigende resultaten op verschillende gebieden: vermindering van chronische pijn (met name in de onderrug en bij fibromyalgie), vermindering van de bijwerkingen van kankerbehandelingen, geestelijke gezondheid, enz. https://shiatsu.be/images/statuten-regelementen/221103_shiatsu_tudes_scientifiques.pdf.

In België wordt shiatsu beoefend door opgeleide beoefenaars (450 uur klassikaal onderwijs en 170 uur stage) die gecertificeerd zijn door de Belgische Shiatsu Federatie (www.shiatsu.be). De Belgische Shiatsu Federatie is erkend als beroepsfederatie door de federale minister van Middenstand en is lid van de Hoge Raad voor Zelfstandigen en KMO's (https://www.hrzkmo.fgov.be/beroepsorganisaties). De BSF is lid van de Europese Shiatsu Federatie.
Gecertificeerde shiatsu-beoefenaars krijgen een basisopleiding in palpatoire anatomie en pathologie. Dat stelt hen in staat om de grenzen van hun praktijk te kennen en waar nodig en bij elk vermoeden van pathologie, klanten door te verwijzen naar de bevoegde gezondheidswerkers. Ze verbinden zich er ook toe om de beroepscode na te leven en elk jaar minimaal 12 uur bijscholing te volgen. Ze zijn verplicht een beroepsaansprakelijkheidsverzekering af te sluiten.

5. Er moet worden geïnvesteerd in preventieve geneeskunde

Het rapport Health-prospecting 2024 documenteert dat in vergelijking met andere OESO-landen, België te weinig investeert in preventie (slechts 3,1% van de gezondheidsuitgaven). Als gevolg daarvan blijft de sterfte die door preventie kan worden voorkomen hoog en ligt deze vaak boven het gemiddelde in de Europese Unie.

Toch is het zo dat “door meer te investeren in preventie, de kosten op lange termijn voor gezondheidszorg kunnen worden verlaagd en dat tegelijkertijd de levenskwaliteit van mensen kan worden verbeterd”.
https://assets.ing.com/m/6c025587366e7ae4/original/Health-Prospecting-2024-FR.pdf.

Investeren in shiatsu is een doeltreffende manier om te investeren in preventieve geneeskunde.

Interview van 10 januari 2025 met professor François Duhoux, hoofd van de afdeling medische oncologie en verantwoordelijke voor de afdeling borstkanker van het Universitair  Ziekenhuis Saint-Luc.

"We hebben in het ziekenhuis een enquête gehouden onder patiënten die shiatsu hebben ondergaan en daaruit blijkt dat die patiënten zich minder gestrest voelen, meer ontspannen zijn en beter slapen. Dat is ook wat ik merk als ik met de patiënten praat. Door meer ontspannen en minder gestrest te zijn, kunnen ze de behandelingen tot het einde toe beter volhouden en kunnen wij als artsen de juiste doseringen voorschrijven, met de juiste tussenpozen, zonder dat we de behandeling moeten onderbreken. Dat is erg belangrijk voor de patiënten, want een behandeling die onder goede omstandigheden wordt toegediend, is natuurlijk veel effectiever dan een behandeling die niet onder goede  omstandigheden (of helemaal niet) wordt toegediend. De resultaten die we behalen zijn beter als de patiënt onder de beste omstandigheden een behandeling ondergaat.

Ik zie daarom geen enkel nadeel in het feit dat patiënten shiatsu krijgen. Het probleem is dat sommige patiënten ver weg wonen en niet nog langer in het ziekenhuis willen blijven. Dat is dus een louter logistiek probleem, aangezien shiatsu in België nog niet op heel grote schaal beschikbaar is. (...) 

Het is belangrijk om traditionele zorgverleners (westerse geneeskunde) gerust te stellen over de onschadelijkheid en de voordelen van shiatsu. (...)

Ik weet dat de mutualiteiten de terugbetalingen voor bepaalde niet-conventionele praktijken hebben uitgebreid. Het zou goed zijn als er nog andere initiatieven zouden komen om de rekening voor patiënten verder te verlichten.

De globale behandeling van kanker is erg belangrijk: we moeten ophouden ons uitsluitend te concentreren op medicijnen en chirurgische ingrepen. De globale behandeling moet in het ziekenhuis kunnen beginnen, maar moet zich ook over het hele land kunnen verspreiden. Alles wat te maken heeft met het welzijn van patiënten buiten de geneeskundige en chirurgische behandeling, is voor mij echt belangrijk. Ik ben ervan overtuigd dat dit ervoor zorgt dat patiënten onder betere omstandigheden behandeld kunnen worden. Het stelt hen ook in staat om, zodra de behandelingen zijn afgerond, alles sneller achter zich te laten en terug te keren naar het normale leven."

^[1] De gebruikscijfers voor de drie praktijken die in de gezondheidsenquête van 2018 worden genoemd, variëren van 1,7% tot 1,9%. https://www.sciensano.be/sites/default/files/nc_report_2018_fr_final.pdf.

Deze cijfers worden binnenkort bijgewerkt (verwachte datum: oktober 2025).

^[2] https://statbel.fgov.be/fr/propos-de-statbel/methodologie/classifications/nace-bel-2025.

^[3] Bij wijze van voorbeeld: Shiatsu wordt nu al uitgevoerd in volgende zorginstellingen:  in Parijs: La Pitié-Salpêtrière, Saint-Antoine, Necker, Jean Jaurès, Cochin, Robert Debré, Corentin Celton, La Collégiale, Broca, Hôtel Dieu; in Montpellier: Lapeyronie; in Montevideo (Uruguay): Hospital de la Mujer, Centro Hospitalario Pereira Rossel; in Athene (Griekenland): Hippocration Public Hospital; in Toronto: Western Hospital’s Artists Health Center.