COLLOQIUM UFPST – 8 NOVEMBER 2025

SHIATSU, EEN LEVENDIGE BRON VOOR GEZONDHEID – VAN DE GEBOORTE TOT THERAPEUTISCHE BEGELEIDING

Dit colloquium, georganiseerd door de Union Francophone des Professionnels de Shiatsu Thérapeutique (UFPST), vond plaats op 8 november in Parijs en illustreerde de rijkdom van de dialoog tussen de medische wereld en Shiatsu in Frankrijk. Onderzoekers, zorgverleners en beoefenaars deelden hun ervaringen en lieten zien hoe deze Japanse praktijk op een passende manier kan worden geïntegreerd in een meer humane geneeskunde.

Marc Van Espenhoudt^[1] was aanwezig en doet uitgebreid verslag over het evenement.

De dag begon met de vertoning van de film “La Voie du Shiatsu” (De weg van Shiatsu), gepresenteerd door Mylène Pierrard en Bénédicte Seguin (Éditions Montparnasse). De documentaire herinnerde eraan dat Shiatsu uitgaat van voorkomen in plaats van genezen, van het herstellen van de verbinding met het lichaam en het cultiveren van gezondheid op een natuurlijke manier.

Dr. Frédéric Sorges, kinderarts in het Necker-ziekenhuis en verslavingsdeskundige bij CSAPA La Mosaïque in Montreuil, deelde vervolgens zijn ervaringen met Shiatsu bij de begeleiding van geadopteerde kinderen en migrantenkinderen, die vaak getekend zijn door traumatische ervaringen. Hij liet zien hoe een juiste aanraking, ademhaling en lichaamsbewustzijn kunnen bijdragen aan het herstel van deze jongeren, door hen een veilige ruimte te bieden waar ze hun lichaam weer kunnen leren kennen.
Hij verwees ook naar een Shiatsu-project in Benin, uitgevoerd in een humanitaire context, dat aantoont dat Shiatsu zich kan aanpassen aan zeer verschillende culturele en medische omgevingen, met behoud van zijn essentie: die van een holistische, universele en diep menselijke zorg.

Vervolgens presenteerde Henri Tsiang, voormalig onderzoeksdirecteur aan het Institut Pasteur, zijn boek “Descartes au pays du Qi Gong” (Descartes in het land van Qi Gong). Aan de hand van enkele praktische experimenten met het publiek liet hij zien hoe Qi Gong, door middel van ademhaling, beweging en lichaamsbewustzijn, invloed uitoefent op de regulering van het zenuwstelsel. Door Qi Gong en neurowetenschappen met elkaar te verbinden, legde hij een natuurlijke brug naar de geest van Shiatsu: die van een levend, bewust en bewegend lichaam.

De ochtend werd voortgezet met getuigenissen van Gaëlle Teneur, anesthesieverpleegkundige, en Françoise Moulinet, gezondheidsmanager in het Cochin-ziekenhuis. Na twintig jaar praktijkervaring beschreven zij de voordelen van Shiatsu voor het ziekenhuispersoneel: ontspanning, betere slaapkwaliteit, minder stress. Een eenvoudige, holistische en diep menselijke behandeling, die een aanvulling vormt op de conventionele geneeskunde.

Shiatsu en reumatoïde artritis werden vervolgens in de schijnwerpers gezet door Sandrine Loiseau, gediplomeerd verpleegkundige, zelf shiatsushi en verantwoordelijk voor de therapeutische workshop van de AIST, vergezeld door dr. Julie Gobin en Juliette Makowiecki, patiënte.
Dankzij het protocol van de EST-school in Parijs laat hun werk in het ziekenhuis een duidelijke vermindering van pijn, meer levenscomfort en een hernieuwde energie bij patiënten zien.

Vervolgens brak er een emotioneel moment aan in de zaal toen Cathy Franchet, shiatsu beoefenaar in de Lot, publiekelijk werd bedankt door een patiënte die sinds haar kindertijd aan polyartritis lijdt. Deze vrouw vertelde ontroerd hoe een behandeling die ze zes jaar eerder van Cathy Franchet had gekregen, haar diepgaand had veranderd en weer op weg had geholpen naar meer welzijn.
Een eenvoudige maar ontroerende ontmoeting, die iedereen eraan herinnerde hoe een juiste aanraking en een welwillende aanwezigheid soms het verloop van een leven kunnen veranderen.

Vervolgens gaf Sarah Vignolles, verpleegkundige, een overzicht van de stand van zaken op het gebied van integratieve geneeskunde, waarna France Arboix-Calas, doctor in de biologie en gezondheid, de noodzakelijke evolutie van het Franse gezondheidszorgsysteem aan de orde stelde om deze complementaire praktijken te kunnen opnemen.

Aan het begin van de namiddag kon het publiek genieten van een lezing door Cyrille Javary, auteur van “L'invisible anatomie du corps chinois” (De onzichtbare anatomie van het Chinese lichaam). Zijn lezing gaf het colloquium een meer filosofische en symbolische dimensie.
Volgens hem probeert het Chinese denken niet een vaststaande werkelijkheid te onthullen, maar de wereld in beweging te begrijpen. Hij vergeleek de westerse visie op het “naakte” lichaam, dat wil zeggen een lichaam dat wordt geobserveerd, ontleed en gemeten, met de Chinese visie op het “geklede” lichaam, dat wil zeggen een levend lichaam, doordrongen van ademhaling en onzichtbare relaties.
Waar het Westen naar binnen wil kijken, wil China de beweging van het levende waarnemen. Het lichaam is in deze benadering geen mechanisme, maar een doordringing van het levende, een fractale vorm waarin elk deel het geheel bevat.
Cyrille Javary introduceerde zo het begrip ‘onzichtbaar lichaam’, dat van ademhaling, ritmes en onderlinge verbindingen, waar de Shiatsu-beoefenaar naar leert luisteren en dat hij begeleidt.
Een poëtische en inspirerende interventie, die een diepe weerklank vond in de zaal en een brug sloeg tussen de Chinese filosofie, de beoefening van Shiatsu en de hedendaagse geneeskunde.

Daarna getuigden meerdere mensen over interdisciplinaire samenwerking in een context van perinataliteit.
Hanna Doye, osteopaat gespecialiseerd in de begeleiding van pasgeborenen, vertelde over haar werk met baby's die lijden aan reflux, slaapstoornissen of moeilijkheden met drinken. Ze legde uit hoe, als aanvulling op de osteopathie, de interventie van Patricia, Shiatsu-beoefenaar, het mogelijk maakt om de energie en de emoties van het kind weer in balans te brengen: “Ze zet de machine weer in de juiste richting”. Dit duo illustreerde de doeltreffendheid van een aanpak die structuur en energie combineert.
Vervolgens kwam Floriane Falco, pyschomotorisch therapeut, aan het woord. Ze vertelde het verhaal van een patiënte die medisch begeleide voortplanting onderging. Na verschillende mislukkingen zorgde de combinatie van osteopathie en Shiatsu voor een beter evenwicht in het lichaam en uiteindelijk voor het succes van de derde transfer. Een krachtig getuigenis over het belang van multidisciplinair werk, waarbij elke praktijk zijn juiste plaats vindt.
Julie Grémeau, zelfstandig verpleegkundige, vertelde hoe Shiatsu in haar leven kwam tijdens een moeilijke zwangerschap en hoe deze ervaring haar ertoe bracht om zelf een opleiding te volgen. Vandaag de dag constateert ze bij haar patiënten, met name in de oncologie, een aanzienlijke vermindering van pijn, vermoeidheid en angst. Voor haar is “het negeren van de energie van het lichaam hetzelfde als het negeren van de basis van een goede gezondheid”.
Deze uitwisselingen onderstreepten een gemeenschappelijke overtuiging: Shiatsu is een waardevolle bondgenoot van de geneeskunde, die de zorg kan ondersteunen zonder deze te vervangen, en zowel zorgverleners als patiënten een manier biedt om nieuwe energie op te doen.

De dag werd afgesloten door Dominique Chevalier, kinesitherapeut en Shiatsu-leraar in Occitanië, die zijn studie over Shiatsu in de oncologie presenteerde. Zijn ervaring toont aan dat regelmatige begeleiding de bijwerkingen van behandelingen met 60 % kan verminderen. Met humor en gevoeligheid herinnerde hij eraan dat Shiatsu “kanker niet geneest, maar mensen wel helpt om beter met de ziekte om te gaan”.

Tot slot werd Bernard Bouheret hartelijk bedankt voor deze organisatie, die een echte brug heeft geslagen tussen de conventionele geneeskunde en Shiatsu.

Deze goedgevulde en inspirerende dag bevestigde wat iedereen kon voelen: Shiatsu is geen alternatief, maar een geweldige begeleiding, zowel preventief als menselijk – een weg van luisteren, evenwicht en leven.

^[1]   Marc Van Espenhoudt is Shiatsu-beoefenaar in Ukkel. Hij is lid/bestuurder van de BSF en lid van de UFPST.